Eternit na dachu przed rozbiórką trzeba usunąć, zanim ruszy rozbiórka samego budynku. Płyty falowe i płaskie zawierają azbest, a ich odpad ma kod 17 06 05*. Demontaż wykonuje wyspecjalizowana firma z uprawnieniami, po zgłoszeniu prac właściwym organom. Nie zdejmuj płyt samodzielnie i nie rozbijaj ich młotkiem.
Skąd wiadomo, że dach jest pokryty eternitem
Eternit to nazwa handlowa płyt azbestowo-cementowych, która przylgnęła do wszystkich płyt tego typu. Takim pokryciem kryto setki tysięcy dachów domów, stodół, garaży i budynków gospodarczych w Polsce, zwłaszcza budowanych w drugiej połowie XX wieku. Produkcję i stosowanie wyrobów z azbestu zakazano w Polsce pod koniec lat dziewięćdziesiątych, więc podejrzany powinien być każdy budynek starszy niż to.
Płyty falowe mają szary kolor, często porośnięty mchem i porostami, charakterystyczne fale i matową, chropowatą powierzchnię. Płyty płaskie spotyka się na elewacjach, pod okapami i w ogrodzeniach. Sam wygląd nie przesądza jednak o składzie. Część płyt falistych z lat dziewięćdziesiątych jest już bezazbestowa, a część podobnych pokryć to blachodachówka lub włókno cementowe bez azbestu. Pewność daje oznaczenie na płycie, dokumentacja budynku albo badanie próbki w laboratorium.
Jeśli nie masz pewności, potraktuj dach jako zawierający azbest i zapytaj firmę, która zajmuje się takimi pracami. Taka firma rozpozna materiał na miejscu i w razie potrzeby pobierze próbkę. Na etapie wyceny w narzędziu Wyburzam wybierasz odpowiedź „tak”, „nie” albo „nie wiem” przy pytaniu o dach z eternitu, a wynik uwzględnia osobną pozycję kosztu.
Dlaczego nie wolno demontować eternitu samodzielnie
Azbest jest groźny wtedy, gdy uwalnia włókna do powietrza. Płyta cała, nieuszkodzona i nieruszana stanowi niewielkie zagrożenie, bo włókna są związane cementem. Problem zaczyna się, gdy płytę łamiesz, szlifujesz, wiercisz, myjesz myjką ciśnieniową albo zrzucasz z dachu. Wtedy w powietrzu pojawia się pył, który wdychany latami zwiększa ryzyko poważnych chorób płuc.
Z tego powodu przepisy regulują, kto i jak może pracować z wyrobami zawierającymi azbest. Prace demontażowe wykonuje przedsiębiorca z odpowiednim przygotowaniem, w odzieży ochronnej i maskach, z zastosowaniem metod ograniczających pylenie, w tym zwilżania płyt. Płyt nie wolno łamać ani rozbijać, wyjmuje się je w całości, pakuje w folię i układa na paletach. Pracownicy przechodzą szkolenia i badania, a sam proces jest udokumentowany.
Zdarza się, że właściciel chce zaoszczędzić i zdejmuje płyty z sąsiadem. Tak robić nie warto z trzech powodów. Po pierwsze, narażasz zdrowie swoje i rodziny, bo pył osadza się też na ubraniu i trawie. Po drugie, odpady z azbestem trzeba przekazać uprawnionemu odbiorcy, a nieprzygotowany pakiet nikt nie przyjmie. Po trzecie, kara za nieprawidłowe postępowanie z odpadami niebezpiecznymi bywa wyższa niż koszt zlecenia firmie. O konkretnych ograniczeniach dla właścicieli w ich sytuacji dowiedz się w urzędzie gminy lub starostwie, ponieważ szczegóły zależą od przepisów i rodzaju prac.
Jakie formalności poprzedzają demontaż azbestu
Rozbiórka budynku z eternitem to w praktyce dwa równoległe zadania: demontaż pokrycia z azbestu i dopiero potem rozbiórka konstrukcji. Pierwsze wykonuje firma z uprawnieniami, drugie może wykonać zwykła firma rozbiórkowa, o ile azbest został już usunięty. Warto je w ofercie rozdzielić, bo mają inne ceny, inne ryzyko i inną dokumentację.
Przed rozpoczęciem prac z azbestem wykonawca zgłasza zamiar ich prowadzenia właściwym organom, między innymi organowi nadzoru budowlanego i inspekcji pracy, w terminie określonym w przepisach przed startem robót. To obowiązek wykonawcy, ale dobrze zapytać go, czy zgłoszenie zostało złożone i kiedy. Dodatkowo sama rozbiórka budynku wymaga zgłoszenia rozbiórki albo pozwolenia na rozbiórkę, w zależności od wysokości i położenia obiektu.
Przy wyborze firmy do azbestu zapytaj o:
- potwierdzenie, że firma prowadzi prace z wyrobami zawierającymi azbest,
- zakres usługi: demontaż, zabezpieczenie, transport i przekazanie odpadu do unieszkodliwienia,
- sposób dokumentowania, w tym kartę przekazania odpadu i potwierdzenie, gdzie trafił odpad,
- ubezpieczenie odpowiedzialności za prace,
- harmonogram i sposób zabezpieczenia terenu na czas robót.
Nie opieraj wyboru wyłącznie na cenie. Zbyt niska stawka za metr kwadratowy dachu często oznacza, że część obowiązków wykonawca pominie, a wtedy odpowiedzialność za nieprawidłowo wywieziony odpad może spaść na właściciela obiektu.
Ile kosztuje usunięcie eternitu przed rozbiórką
Koszt zależy od powierzchni dachu, jego wysokości, dostępu dla sprzętu, stanu płyt i odległości do uprawnionego miejsca składowania. Ceny usług za metr kwadratowy mają szeroki rozrzut, a obowiązujące kwoty podaje wykonawca w ofercie po oględzinach. Na koszt składają się praca demontażowa, zabezpieczenie, opakowanie, transport odpadów niebezpiecznych oraz opłata za ich przyjęcie.
Część gmin prowadzi programy usuwania azbestu i dofinansowuje demontaż oraz utylizację pokryć, zwykle właścicielom budynków mieszkalnych i gospodarczych. Zasady, terminy i budżet takich programów zmieniają się z roku na rok, więc zapytaj w urzędzie gminy lub starostwie, czy w twojej okolicy działa taki program, zanim podpiszesz umowę.
Przy kalkulacji całości rozbiórki warto traktować azbest jako osobną pozycję. W narzędziu Wyburzam jest wyliczany w metrach kwadratowych dachu i pokazywany obok kosztu robót, nie w jednej sumie, aby porównanie ofert było czytelne. Pełne zasady cenowe opisuje strona o koszcie rozbiórki.
Co dzieje się z odpadem 17 06 05* po demontażu
Płyty z azbestem to odpad niebezpieczny. W katalogu odpadów dotyczy go kod 17 06 05*, czyli materiały konstrukcyjne zawierające azbest. Gwiazdka przy kodzie oznacza właśnie, że odpad jest niebezpieczny i podlega zaostrzonym zasadom ewidencji oraz transportu.
Odpad pakuje się szczelnie, oznacza zgodnie z przepisami i przekazuje uprawnionemu przewoźnikowi, który wywozi go na składowisko przeznaczone do przyjmowania odpadów z azbestem. Każde przekazanie jest ujęte w dokumentach, w tym w karcie przekazania odpadu, a prowadzenie ewidencji spoczywa na podmiotach określonych w przepisach. Inwestor powinien dostać od wykonawcy dokumenty potwierdzające, gdzie odpad trafił. Zachowaj je, bo mogą się przydać przy kontroli albo ubieganiu się o dofinansowanie.
Nigdy nie mieszaj płyt azbestowych z gruzem ani nie wrzucaj ich do kontenera na zwykły gruz. Zanieczyszczenie całego kontenera azbestem zamienia zwykły odpad w niebezpieczny, a koszt wywozu rośnie wielokrotnie. Resztę odpadów z rozbiórki, takich jak gruz betonowy 17 01 01, gruz ceglany 17 01 02, drewno 17 02 01 czy stal 17 04 05, segreguje się osobno. Wszystkie kody omawia wpis o kodach odpadów z rozbiórki.
W jakiej kolejności usunąć eternit i rozebrać budynek
Dobrze zaplanowana rozbiórka ma jasną sekwencję. Odwrócenie jej, czyli zaczęcie od rozbierania ścian pod dachem z eternitem, oznacza kruszenie płyt i rozprzestrzenianie pyłu.
- Najpierw ustal, czy dach zawiera azbest, a w razie wątpliwości zleć badanie próbki.
- Wybierz firmę z uprawnieniami do prac z azbestem i poproś o ofertę na piśmie z podziałem na demontaż i utylizację.
- Załatw zgłoszenie lub pozwolenie na rozbiórkę budynku i sprawdź, czy wykonawca zgłosił prace z azbestem.
- Po usunięciu pokrycia i przekazaniu odpadu odbierz dokumenty, zanim rozpocznie się rozbiórka konstrukcji.
- Zleć rozbiórkę budynku zwykłej firmie rozbiórkowej i uzgodnij segregację pozostałych odpadów.
Taka kolejność dotyczy także stodół i budynków gospodarczych, w których eternit trafia się najczęściej. Dla nich przygotowano osobne strony o rozbiórce stodoły i rozbiórce budynku gospodarczego.
Uwzględnij eternit w wycenie rozbiórki
Największy błąd inwestorów to wycena rozbiórki bez uwzględnienia azbestu. Oferta „na sztywno” z dopiskiem, że eternit rozlicza się dodatkowo, potrafi zmienić końcowy rachunek o wartość, której nikt się nie spodziewał. Dlatego zacznij od uczciwej wstępnej kalkulacji.
W narzędziu Wyburzam zaznaczasz obrys budynku na zdjęciu z góry, podajesz materiał, wysokość i odpowiadasz, czy dach jest z eternitu. Dostajesz przedział kosztu robót, masę odpadów według kodów i osobną pozycję dla azbestu w metrach kwadratowych dachu. Wycena jest orientacyjna i nie wymaga zakładania konta, a firma potwierdza ją po oględzinach.